Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

 

Początki tego dnia sięgają Ruchu na rzecz Języka Bengalskiego w Bangladeszu. 21 lutego 1952 roku studenci w Dhace protestowali przeciw wprowadzeniu języka urdu jako jedynego języka narodowego. Domagali się uznania bengalskiego za język urzędowy. Niestety, podczas protestów zginęło pięciu studentów, co zintensyfikowało ruch i doprowadziło do uznania bengalskiego jako języka narodowego.

UNESCO w uznaniu tej walki i jej szerszych konsekwencji dla różnorodności językowej, ogłosiło 21 lutego Międzynarodowym Dniem Języka Ojczystego w 1999 roku, a pierwsze obchody odbyły się na skalę światową w 2000 roku, podkreślając znaczenie różnorodności językowej i edukacji wielojęzycznej.

W Polsce Dzień Języka Ojczystego świętowany jest poprzez różnorodne wydarzenia i spotkania które promują język polski oraz świadomość językowej różnorodności. Narodowe Centrum Kultury i Rada Języka Polskiego odgrywają kluczową rolę w organizacji kampanii i wydarzeń związanych z tym dniem. Kampania "Ojczysty – dodaj do ulubionych", zapoczątkowana w 2012 roku, koncentruje się na wzmocnieniu świadomości językowej i odpowiedzialności za język polski. Język ojczysty stanowi nie tylko narzędzie komunikacji, ale przede wszystkim fundament tożsamości kulturowej i narodowej.

Według UNESCO, spośród około 6000 języków używanych obecnie na świecie, niemal połowa jest zagrożona zanikiem w ciągu najbliższych dwóch-trzech pokoleń. Zaledwie kilka procent istniejących języków jest reprezentowanych w Internecie – jednym z najważniejszych współczesnych narzędzi komunikacji. Badania wskazują, że co dwa tygodnie zanika jeden język, a 40 procent populacji świata nie ma dostępu do edukacji w swoim ojczystym języku.

Językiem polskim aktywnie posługuje się obecnie około 50 milionów ludzi. Jego status jako jednego z największych języków etnicznych Unii Europejskiej podkreśla jego znaczenie w europejskiej wspólnocie językowej.

Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego to nie tylko okazja do refleksji nad bogactwem językowym świata, ale przede wszystkim przypomnienie o odpowiedzialności za zachowanie tego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń. W przypadku języka polskiego wyzwaniem pozostaje znalezienie równowagi między zachowaniem jego integralności a naturalną ewolucją wynikającą ze zmian cywilizacyjnych.

Dbałość o język ojczysty nie oznacza jego hermetyzacji - wręcz przeciwnie, powinna iść w parze z otwartością na rozwój i nowe formy ekspresji, przy jednoczesnym zachowaniu jego fundamentalnych wartości i bogactwa. Wymaga to zaangażowania nie tylko instytucji, ale także mediów, systemu edukacji i wszystkich użytkowników języka – od najmłodszych po osoby kształtujące debatę publiczną.