Castel Gandolfo świętuje 400 lat jako papieska rezydencja letnia to wiara, historia, wspólnota i troska o stworzenie

Anna Dorota Więckowska

7 wrz

4 minut(y) czytania

Castel Gandolfo położone nad jeziorem niewielkie miasteczko obchodzi czterysta lat swojej trwałej więzi z papiestwem która zbiega się z uroczystościami ku czci świętego Sebastiana, patrona miasteczka, świętując dziedzictwo, które ukształtowało jego duchową, kulturową i społeczną tożsamość, a zarazem umocniło tradycję troski o ludzi i o środowisko naturalne.

Mieszkańcy miasteczka wieczorem 5 września, zgromadzili się na uroczystej Eucharystii, której przewodniczył ks. prał. Angelo Pennazza, wikariusz biskupi i proboszcz parafii św. Józefa w Pavonie. Liturgia zakończyła się procesją z relikwiami świętego ulicami historycznego centrum, potwierdzając pobożność głęboko zakorzenioną w miejscowej tradycji.

Obchody rocznicy kontynuowano również 6 września inscenizacją historyczną z udziałem około 30 osób które w strojach z XVII wieku, odtworzyły przyjazd papieża Urbana VIII karocą w 1626 roku do Castel Gandolfo. To właśnie papież Urban VIII zapoczątkował to, co miało stać się papieską rezydencją letnią. Wydarzenie i obchody zorganizowane przez władze miasteczka, parafię papieską oraz miejscowego historyka Luciana Marianiego.

Rocznica jest okazją do refleksji nad wyjątkową relacją między Castel Gandolfo a kolejnymi papieżami, którzy przez ostatnie 400 lat szukali tu spokoju, wytchnienia, odpoczynku, odnowy i kontaktu duszpasterskiego. Rozległe krajobrazy wzgórz Albańskich nad którymi dominuje Monte Cavo, wygasły szczyt wulkaniczny wznoszący się na blisko 1000 metrów nad poziomem morza, a poniżej rozciągają się wody jeziora Albano, jednego z najbardziej malowniczych naturalnych zakątków regionu, urzekały pokolenia papieży.

Papieska więź z Castel Gandolo rozpoczęła się za pontyfikatu papieża Klemensa VIII. W 1596 roku Kamera Apostolska przejęła zamek i dobra rodziny Savellich, gdy narastające długi zmusiły ją do zrzeczenia się majątku. Papież Urban VIII zlecił później architektowi Carlowi Madernie przebudowę posiadłości w latach 1624–1626, przekształcając ją w letnią rezydencję dla przyszłych papieży szukających wytchnienia od dokuczliwego rzymskiego upału.

Przekazy historyczne wspominają o świątecznej atmosferze, jaka towarzyszyła pierwszemu przyjazdowi Urbana VIII. Nad Rzymem miały rozbrzmiewać wystrzały armatnie, a orszak papieskich karoc odprowadzał papieża do nowo powstałej rezydencji. To, co niegdyś przyciągało rzymskich cesarzy dogodnym klimatem, wkrótce stało się ukochanym miejscem zwierzchników Kościoła katolickiego.

Papież Aleksander VII, był najściślej związanych z Castel Gandolfo a zdaniem ks. Rozmusa papież ten odegrał kluczową rolę w przekształceniu miasteczka i umocnieniu jego życia religijnego. Zlecił budowę kościoła św. Tomasza z Villanovy, który osobiście konsekrował w 1661 roku. Wzniesiona na miejscu mniejszej świątyni pod wezwaniem św. Mikołaja budowla stała się jednym z najważniejszych elementów duchowego krajobrazu wspólnoty. Aleksander VII odcisnął również wyraźne piętno na rozwoju kulturalnym i architektonicznym okolicy. Współpracując ze słynnym artystą i architektem Gianem Lorenzem Berninim, przyczynił się do upiększenia zarówno papieskiej rezydencji, jak i sąsiadujących z nią budowli. Miejscowa tradycja przypisuje mu ponadto sprowadzenie dwumasztowego żaglowca, zwanego brygantyną, którym pływał po jeziorze Albano.

Przyroda otaczająca Castel Gandolfo od dawna należy do jego atutów. Gęste lasy bukowe, dębowe i kasztanowe okalają okolicę, a szlaki spacerowe wiją się wokół jeziora i przez Regionalny Park Castelli Romani. Te krajobrazy były miejscem wypoczynku i kontemplacji kolejnych papieży, a i dziś przyciągają wielu turystów i odwiedzających.

Jezioro Albano, którego głębokość sięga około 180 metrów, jest najgłębszym jeziorem wulkanicznym we Włoszech, powstało około 150 000 lat temu w wyniku gwałtownych erupcji hydro magmowych w kompleksie Wzgórz Albańskich, pozostaje głównym celem odwiedzających szukających spokoju i wytchnienia. Turyści i podróżni oraz osoby które są słabo związane z religią lub w ogóle z nią niezwiązane, zatrzymuje się w kościele parafialnym po prostu po to, by zaznać chwili wytchnienia a parafia przyjmuje wszystkich serdecznie, i tutaj właśnie odwiedzający często zatrzymują się na refleksję lub modlitwę.

Poza malowniczym pięknem tożsamość Castel Gandolfo została głęboko ukształtowana przez obecność papieży. Mieszkańcy skonstruowali silne przywiązanie do papiestwa, pielęgnując więź przez pokolenia spotkań i uroczystości z papieżami w tym uroczym miasteczku.

Jedną z najbardziej ukochanych postaci był papież Jan XXIII, zapamiętany dzięki swojej bezpośredniości i przystępności. Miejscowe opowieści mówią o tym, jak wchodził do domów, zaglądał do kuchni i upewniał się, czy rodzinom nie brakuje jedzenia. Takie gesty pozostawiły trwały ślad i pomogły zbudować wyjątkową więź między papiestwem a mieszkańcami. Znane są także zasługi Pawła VI oraz Jana Pawła II, którzy regularnie spędzali czas w Castel Gandolfo i umocnili jego pozycję jako miejsca duchowej refleksji.

Obecność papieży często zachęcała do inwestycji w miejscową infrastrukturę i przyczyniała się do wzrostu liczby mieszkańców oraz rozwoju okolicy. W miarę jak poprawiały się drogi i powstawały nowe domy, miasteczko rozwijało się wraz ze swoją rolą papieskiej rezydencji.

Choć papież Franciszek wolał pozostawać w watykańskim Domu św. Marty niż korzystać z tradycyjnej rezydencji letniej, jego zaangażowanie w sprawy tego terenu przybrało inną formę. Za jego pontyfikatu powstało i zostało zainaugurowane Borgo Laudato Si’ — ośrodek poświęcony ekologii integralnej, edukacji ekologicznej i braterstwu. Inicjatywa ta całkowicie odzwierciedla tematykę troski o stworzenie, która towarzyszyła przez cały jego pontyfikat.

Cała posiadłość, licząca 55 hektarów i położona na pozostałościach starożytnej willi cesarza Domicjana, jest wciąż utrzymywana przez ogrodników i pracowników, którzy dbają o jej znaczenie historyczne i przyrodnicze. Ich praca stanowi wyrazisty kontrast wobec dziesięcioleci zaniedbania, które nastały po zjednoczeniu Włoch, gdy obecność papieży w Castel Gandolfo ustała na blisko 30 lat, zanim została przywrócona za pontyfikatu Piusa X.

Dziś miasteczko pozostaje żywym ośrodkiem papieskiej aktywności. Papież Leon XIV, nadal korzysta z Castel Gandolfo jako miejsca pracy duszpasterskiej, spotkań dyplomatycznych, wystąpień publicznych i celebracji liturgicznych, w tym podczas jego letniego pobytu - niedzielnej modlitwy Anioł Pański.

Ciekawostką jest, że podczas II wojny światowej papież Pius XII otworzył papieskie posiadłości dla cywilów uciekających przed działaniami wojennymi. Schronienie na ich terenie znalazło około 12 tysięcy uchodźców. Wśród wielu historii z tamtego okresu jest opowieść o 36 dzieciach urodzonych w Pałacu Apostolskim w Castel Gandolfo, w tym o parze bliźniąt. W podzięce za schronienie i opiekę zapewnione przez papieża jedna z matek nadała swoim dzieciom imiona Eugenio Pio i Pio Eugenio, czcząc papieża, który otworzył swoją rezydencję przed szukającymi bezpieczeństwa.

Czterysta lat po pierwszym przyjeździe Urbana VIII Castel Gandolfo wciąż uosabia szczególne połączenie wiary, historii, gościnności i troski o stworzenie ludzkie. Dla mieszkańców i przyjezdnych miasteczko pozostaje miejscem, w którym dziedzictwo papiestwa jest nierozerwalnie związane z troską zarówno o rodzinę ludzką, jak również otaczający ją krajobraz.

Poznań, 5.09.2026r.

Kraków, 7.09.2026r.

Kraków, 7.09.2026r.

Warszawa, 8.09.2026r.

New Constellations

Warszawa, 8.09.2026r.

Alex Spencer

Warszawa, 9.09.2026r.